Ciekawostki matematyczne. Skarbnica zadziwiających zagadek

JeremiaszP/ Grudzień 2, 2017/ Książki/ 0 comments

Okładka książki

Matematyka to dziedzina, którą albo się uwielbia, albo nienawidzi. Niestety – duża część społeczeństwa dalej uważa matematykę za pewien przydatny, aczkolwiek przykry element nauki. Czy tak być musi? Absolutnie nie, co udowadniają autorzy książki Ciekawostki matematyczne: skarbnica zadziwiających zagadek A.S. Posamentier i I. Lehmann.

Jeden z autorów: A.S. Posamentier

Ciekawostki matematyczne to książka, która w żadnym wypadku nie aspiruje do podręcznika matematyki, czy też książki popularnonaukowej o matematyce (w stylu dzieł Iana Stewarta). Jest to raczej książka dla ludzi, którzy w dzieciństwie bawili się labiryntami, krzyżówkami (albo dalej się bawią J), oraz dla wszystkich tych, którzy lubią łamigłówki. Starsi czytelnicy Z kamerą wśród książek pewnie pamiętają Lilavati Szczepana Jeleńskiego: była to skarbnica matematycznych ciekawostek, zagadek oraz łamigłówek. Ciekawostki matematyczne są mniej więcej w tym tonie napisane.

Lilavati – Ciekawostki bardzo przypominały mi miejscami tą książkę

Ciekawostki matematyczne podzielono na pięć dużych rozdziałów, w których każdy znajdzie coś dla siebie – od arytmetyki po geometrię i problemy z dnia codziennego, za którymi kryje się królowa nauk. Każdy z rozdziałów krok po kroku omawia procedury i algorytmy, służące do znalezienia rozwiązania, ale i zachęca do poszukiwań we własnym zakresie. No dobrze, czego dowiemy się z książki?

Rozdział pierwszy liczy aż 120 stron i dotyczy arytmetyki. Nie ma się co dziwić w tym przypadku, wszakże arytmetyka dla wielu ludzi jest ekwiwalentem słowa matematyka (niesłusznie!). Ciekawostki matematyczne prezentują tutaj między innymi niesamowite właściwości cyfry 11 i innych np. liczby pi, 196, par Rutha-Aarona, aby przejść do liczb pierwszych i w końcu do abstrakcyjnej i mitycznej nieskończoności. W rozdziale tym czytelnik pozna też sztuczki dotyczące niektórych mnożeń, sum i tak dalej. Rozdział ten na pewno powinien dostać pieczątkę jakości od wszystkich osób zajmujących się księgowością ;).

Drugi rozdział ksiażki Ciekawostki matematyczne to raj odnaleziony dla wszystkich miłośników geometrii (czyli nie dla autora niniejszej recenzji), cyrkli, liniałów i innych straszliwych narzędzi tortur osób bez wyobraźni przestrzennej. W rozdziale tym autorzy zamieścili między innymi ciekawostki dotyczące czworokątów i kół, pojawia się też rodzaj fraktala, czyli kwadrat w kwadracie, kongruencje oraz znany w matematyce, problem, na który od zawsze odpowiedź znały osoby sprzedające arbuzy, pomarańcze itd. „Jakie ułożenie jest najbardziej optymalne kul w zbiorze”.

Pamiętacie co ma być na górze a co na dole 🙂 ?

Tak jak rozdziały pierwszy i drugi w Ciekawostki matematyczne były swoistego rodzaju ciekawostkami, tak rozdział trzeci stawia na problemy logiczno-matematyczne. Znajdziemy tutaj między innymi równania diofantyczne, czy zagadki tekstowe, wymagające jednak rozwiązania przy użyciu języka matematyki. Zagadek w tym rozdziale jest 88 i oczywiście autorzy pozycji Ciekawostki matematyczne podali rozwiązania na końcu rozdziału. Od razu mówię – dużo z tych zagadek jest bardzo podchwytliwych i powodujących konsternację typu: „Ale dlaczego! Przecież dobrze policzyłem!”.

Ostatnie dwa rozdziały – czwarty i piąty – są dużo krótsze od wyżej wymienionych i dotyczą właściwości średniej i ułamków. W moim przekonaniu autorzy książki Ciekawostki matematyczne z powodzeniem mogli to wrzucić do rozdziału pierwszego.

Ciekawostki matematyczne są napisane bardzo przystępnym językiem, wgłębianie w tekst nie męczy czytelnika i z książki skorzystają nawet (a przede wszystkim!) osoby stroniące od matematyki. Ma to swoją wadę: publikacja za bardzo skupia się na arytmetyce i geometrii euklidesowej. Gdyby autorzy przemycili podstawowe, a jednak nietrywialne, ciekawostki dotyczące algebry oraz „cichaczem” przemycili pewne pojęcia związane z analizą matematyczną, geometrią nieeuklidesową, czy topologią, to naprawdę byłby to strzał w dziesiątkę. Tak niestety ktoś, kto matematyki nie zna, może stwierdzić, że jest to tylko dziedzina, w której w ten czy inny sposób przeprowadza się obliczenia. A byłoby to krzywdzące dla matematyki.

Pomimo tego zgrzytu Ciekawostki matematyczne są jedną z lepszych książek na temat matematyki stosowanej ostatnich lat i z powodzeniem coś dla siebie znajdą w niej zarówno uczniowie gimnazjów, jak i dorośli.